نوار قلب

نوار قلب یا الکتروکاردیوگرام (EKG) یکی از ابزارهای پزشکی برای بررسی عملکرد قلب است. دکتر قلب و عروق برای کمک به تشخیص مشکلات و بیماری‌های قلبی از این آزمایش استفاده می‌کند.

EKG تستی سریع، آسان و بدون درد است که طی آن پزشک سنسورهایی را به پوست فرد متصل می‌کند؛ تا سیگنال‌های الکتریکی قلب را اندازه‌گیری کند.

تست نوار قلب

تست نوار قلب (به انگلیسی EKG) یک آزمایش تشخیصی است؛ که متخصص قلب و عروق برای اندازه‌گیری فعالیت الکتریکی قلب فرد از آن استفاده می‌کنند.
عملکرد قلب به این صورت است که یک سری سیگنال‌های الکتریکی در نقاط خاصی از قلب تولید می‌شود، سپس این سیگنالهای الکتریکی در مسیر مشخصی در سراسر قلب منتقل می‌شود.
نتیجه نهایی از تولید این پیام‌های الکتریکی تولید تپش یا ضربان قلب است. این ضربان یا تپش باعث انقباض ماهیچه‌های قلب می‌شوند و خون را به سرتاسر بدن منتقل می‌کنند.
مشکلات قلبی باعث تغییر روند هدایت سیگنال‌ها و صدای قلب می‌شود. متخصصان از EKG برای اندازه‌گیری این سیگنال‌های الکتریکی، ضربان قلب نرمال، بررسی صدای قلب و عملکرد آن در جهت تشخیص بیماری‌ها و مشکلات قلبی استفاده می‌کنند.

نوار قلب

EKG نواری است که در اثر اتصال تعدادی الکترود به بخش‌های مختلف بدن گرفته می‌شود. این نوار فعالیت الکتریکی قلب را بر روی کاغذ و یا صفحه‌ی مانیتور ثبت می‌کند و بر اساس آن می‌توان برخی از اشکالات و اختلالات قلبی را تشخیص داد.
هنگامی که این نوار با نوار قلب نرمال تفاوت داشته‌باشد، می‌توان به بیماری‌های قلبی خاصی شک کرد.
تست EKG اختلالات مختلفی را تشخیص می دهد، از جمله:

• گرفتگی رگ قلب
• علل درد قفسه سینه
• ضخیم شدن دیواره‌های قلب
• حمله‌ی قلبی
• آریتمی قلبی
• نارسایی قلبی

برای گرفتن نوار قلب الکترودهایی را به بازوها، پاها و قفسه‌ی سینه بیمار وصل می‌کنند. رنگ لیدهای نوار قلب به تکنسین کمک می‌کند که الکترودها را در جای درستی از قفسه سینه متصل کند.
این الکترودها حسگرهایی هستند که به پوست فرد می‌چسبند. سپس در طول هر ضربان قلب، الکترودها اندازه و جهت ضربان‌های الکتریکی را در قلب فرد اندازه‌گیری می‌کنند.
یک رایانه‌ی متصل به الکترودها، فعالیت قلب فرد را ثبت می‌کند. فعالیت الکتریکی قلب فرد ممکن است بر روی یک مانیتور یا یک نسخه‌ی چاپی ظاهر شود.

لیدهای نوار قلب

گفتیم که نوار قلب حاصل فعالیت الکتریکی قلب است. زمانی که قلب پالس‌های الکتریکی می‌فرستد و تحریک آن انجام می‌شود، امواجی به سطح پوست می‌رسند که می‌توان آن‌ها را ثبت کرد.
لیدها بر روی نقاطی از روی پوست قرار می‌گیرند و فعالیت الکتریکی را ثبت می‌کنند. 6 لید کوچک بر روی قفسه‌ی سینه قرار می‌گیرند.
دو لید به مچ دست‌ها و دو لید هم به مچ پاها متصل می‌شوند. توجه داشته باشید که پوست انسان رسانا است و لیدها مستقیما به پوست متصل می‌شوند.
لیدهای سینه‌ای از C1 تا C6 نام گذاری شده اند و دو لید اول که رنگ‌های آنها قرمز و زرد است، رو به روی هم و در فضای بین دنده‌ای 4 و 5 قرار می‌گیرند.
سپس لیدهای ۳ و ۴ و ۵ و ۶، که به ترتیب با رنگ‌های سبز، آبی یا مشکی، قهوه‌ای و بنفش نشان داده می‌شوند، مانند یک هلال یا نیم‌دایره، از زیر دومین لید تا سمت چپ بیمار و پهلوی او متصل می‌شوند.
برای این که انتقال امواج به خوبی صورت گیرد، یک ژل الکترود بین لیدها و پوست قرار داده می‌شود.

بعد دو لید دست‌ها که با رنگ‌های قرمز و زرد نشان داده می‌شوند به دست راست و چپ بیمار و دو لید پاها که با رنگ مشکی و سبز نشان داده می‌شوند، به پای راست و چپ بیمار متصل می‌شوند.
بعد به مدت 3 دقیقه بیمار بدون حرکت باقی می‌ماند تا فعالیت الکتریکی قلب او ثبت شود.

انواع دستگاه های نوار قلب

دستگاه نوار قلب برای تفسیر نوار قلب و بررسی مشکلات احتمالی برای بیمار کابرد دارد.

دستگاه نوار قلب چند کاناله

این دستگاه طبق توضیحات فوق در طی چند دقیقه و توسط الکترود های متصل به بدن فرد آزمایشی استاندارد از نوار قلب را ثبت می کند و سیگنال حاصل از چند کانال قلب را نمایش می‌دهد.

دستگاه نوارقلب هولتر

دستگاه هولتر یک دستگاه کوچک و قابل حمل است؛ که برای پایش سرپایی ECG و ضبط مداوم نوار قلب فرد در طی 24 تا 48 ساعت استفاده می شود.
الکترودهای این دستگاه همانند دستگاه قبلی روی پوست فرد در نقاطی از بازوها و پاها و قفسه سینه قرار می گیرد و اطلاعات حاصل از قلب فرد را در یک مانیتور کوچک و جیبی که با باتری کار می‌کند ضبط می‌کند و از این طریق فعالیت قلب را در شرایط مختلف بیمار در طی ساعاتی ذخیره می کند تا پزشک را برای تشخیص مشکل احتمالی راهنمایی کند.

ثبت کننده رخداد

این دستگاه همانند هولتر قلب عمل می کند با این تفاوت که فقط در صورت بروز علائم نوار قلب فرد را ثبت می کند در واقع با بروز مشکل در ریتم قلب به طور خودکار و یا دستی روشن شده و فعالیت قلب را تحت نظر قرار می‌دهد.

نوارقلب استرسی یا ورزشی

از این تست برای بررسی نوار قلب فرد در حال انجام فعالیت ورزشی از جمله تردمیل و دوچرخه ثابت استفاده می شود علاوه بر نوار قلب، فشار خون و میزان تنفس را نیز کنترل می‌کند از این تست معمولا برای ایمن سنجی فعالیت ورزشی بعد از جراحی قلب و یا سکته استفاده می‌شود.

دستگاه نوارقلب پرتابل

این دستگاه ها معمولا کوچک و قابل حمل هستند و استفاده از آن ها بسیار راحت است و دیگر با ژل و چسب و سیم کار نمی کنند.
از این دستگاه ها برای پایش اولیه از سلامت قلب و تشخیص آریتمی استفاده می شود و استفاده از آن توسط خود فرد قابل اجراست درواقع یک دستگاه ضبط کننده نوار قلب شخصی است که می تواند هر لحظه از آن استفاده کند.